تبلیغات
اسطرلاب
اسطرلاب

بسم الله فاطر السماوات و الارض

قرآن کریم ،بزرگترین معجزه الهی است که خداوند موهبت داشتن و بهره مند شدن از آن را به ما ارزانی داشته و غور و تفکر در آیات مبارک آن هر بار احساس بدیعی را در جان و روح و عقل آدمی پدید می آورد و گاه بی اختیار اشک را از چشمان انسان خرد مند جاری میکند و روح و جسم را به خشوع و خضوع در برابر خالق بی همتایی که عالم را در نهایت نظم و زیبایی خلق کرده وا میدارد.

كِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ إِلَیْكَ مُبَارَكٌ لِّیَدَّبَّرُوا آیَاتِهِ وَلِیَتَذَكَّرَ أُوْلُوا الْأَلْبَابِ (1)

و خداوند کریم است و تدبر کننده و تعقل کننده در آیات قرآن کریم را به حظ و علمی بی کران رهنمون میسازد. به همین دلیل اندیشمندان مسلمان همواره نگاهی خاص به مطالب بیان شده در قرآن کریم داشتند و از این دریای بی انتها در حوزه های مختلف بهره مند گشته اند.
لکن باید بدانیم و فراموش نکنیم که قرآن کریم کتاب دانش های طبیعی نیست تا هر نوآور و نو اندیشی از آن بهره گیرد همچنان که کتاب تاریخ و فلسفه هم نیست تا دستمایه تفلسف شود.
بلکه قرآن کریم به واگویی آنچه که انسان برای رشد و بالندگی به آن نیازمند است پرداخته و برای نیل به این هدف از روشهای گوناگونی بهره برده است.

( به ادامه مطلب مراجعه نمایید )


یکی از این روشها اشارات علمی در قرآن کریم است.
 آنچه که مسلم است ما  انتظار پاسخگویی قرآن کریم به مسائل علمی را نداریم ولو اینکه اشارات اعجاز آمیز موجود درآن،هر ذی شعوری را به حیرت وا میدارد. لکن باید بدانیم که به طور کلی رویکردهای مختلفی در مواجهه علمی  با  قرآن کریم جود دارد ؛
یک گرایش ،گرایش علم زده است که دو وجه دارد: وجه دین مدار که سعی دارد گزاره های علمی را به آیات قرآن بچسباند و هرچه هست را در قرآن بجوید و دیگر دین ستیز که سعی در یافتن تناقض های علمی در آیات قرآن کریم دارد. گرایش دیگر گرایشی است که قرآن را تحت تاثیر عوامل محیطی می شناسد و تنها آیات مربوط به توحید و معاد را ،آنهم به طورمجمل، می پذیرد و سایر موارد را اثرپذیرفته از محیط می داند که این گرایش هم دو دوجه دارد یکی وجه آن افرادی چون تاویل گرایان و پیروان گرایش حداقلی دین هستند و وجه دیگر آن خاورشناسان هستند؛ اما گرایش سوم و درست مخالف با  تطبیق علم و قرآن است و تفسیر اشارات قرآن  با یقینیات علوم ، یعنی محکمات و قوانین اثبات شده و پذیرفته شده علمی را میپذیرد و به نوعی تعاضد و سازگاری در این بین معتقد است و این تفکر منجر به ایجاد معنایی از تفسیر علمی قرآن کریم است.
در مورد تفسیر علمی باید دو نکته را مد نظر داشت: نخست آنکه  تطبیق نظریه ها بر قرآن کریم امری است محکوم . و دیگر اینکه مسلمات دانش جدید و علوم جدید منبعی برای فهم و تفسیر قرآن کریم است . بنابراین محقق در صورت عدم وجود یقینیات علمی و قرائن یقینی در علم ،حق ارائه تفسیر علمی از قرآن کریم را ندارد و در صورت عدم وجود قراین دیگری مثل لغت عربی و روایات معتبر و مسلمات عقلی در مورد آن آیه توقف کرده و آن را به اهلش که معصومین علیهم السلام هستند باز می گرداند .

هُوَ الَّذِیَ أَنزَلَ عَلَیْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آیَاتٌ مُّحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ فَأَمَّا الَّذِینَ فی قُلُوبِهِمْ زَیْغٌ فَیَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاء الْفِتْنَةِ وَابْتِغَاء تَأْوِیلِهِ وَمَا یَعْلَمُ تَأْوِیلَهُ إِلاَّ اللّهُ وَالرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ یَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِّنْ عِندِ رَبِّنَا وَمَا یَذَّكَّرُ إِلاَّ أُوْلُواْ الألْبَابِ (2)

کلام وحی

 

بنابراین درفهم و تفسیر برخی از آیات قرآن کریم ،میتوانیم به مسلمات علمی رجوع کرده و از علوم تجربی به عنوان قرینه ای برای فهم آیات قرآن کریم استفاده نماییم ؛لکن با در نظر داشتن روش‌شناسی خاص تفسیر علمی و رعایت معیارها و دوری از تحمیل و تطبیق‌های نابجای نظریه‌های علمی اثبات نشده بر قرآن و پرهیز از استخراج علوم و تفسیر به رای آنها.

 


نکته پایانی
اینکه راغب اصفهانی( ق 5 )در مقدمه جامع التفاسیر، اصلی را مطرح می کند که بعد ها به عنوان یک اصل و قاعده مهم تلقی شد؛ وی میگوید: «کل من کان علمه اکثر، کان حظه من القرآن اوفر» هر کسی دانشش بیشتر باشد، بهره برداری اش از قرآن بیشتر خواهد بود. و حال ما قصد داریم با توجه به علوم تفسیر و حدیث و نجوم و سایر علوم وابسته، در جهت فهم بهتر قرآن کریم گامی در حد توان برداریم.

امید داریم که با یاری خداوند متعال و همکاری شما حدیث پژوهان گرامی به نتایج قابل قبولی در بررسی آیات نجومی قرآن کریم دست پیدا کنیم.
لذا مستدعی است که پیشنهادات و تجربیات خود را از طریق آیدی و یا میز کار کانون مطرح نمایید.
 

فَاطِرَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ؛ أَنتَ وَلِیِّی فِی الدُّنُیَا وَالآخِرَةِ تَوَفَّنِی مُسْلِمًا وَأَلْحِقْنِی بِالصَّالِحِینَ.(3)
--------------------------

(این مقاله با توجه به مصاحبه نگارنده با آقای دکتر دانشور و آقای شایق و مصاحبه چاپ شده از آقای حجةالاسلام ایازی تهیه شده است. از این بزرگواران سپاسگزارم)

(1)سوره 38 آیه 29
(2)سوره 3 آیه 7
(3)سوره 12 آیه 101

 




طبقه بندی: نجوم در منابع دینی،
نوشته شده در تاریخ بیست و یکم آذر 89 توسط سماء(مسئول كانون)